Groningen voert stookverbod bij code rood in

De gemeente Groningen heeft een nieuwe beleidsregel ingevoerd voor houtstook bij code rood van de officiële Stookwijzer. De regel geldt vanaf 1 september 2026 en heeft betrekking op particuliere houtstook binnenshuis in het stedelijk gebied. Daarmee is Groningen een van de gemeenten die het landelijke stookadvies rechtstreeks koppelt aan lokaal beleid.

De maatregel is relevant voor bezitters van een open haard, houtkachel én pelletkachel. Tegelijk is het belangrijk om precies te kijken wat er is besloten. Het gaat niet om een algemeen verbod op hout- of pelletkachels, maar om een tijdelijke beperking tijdens code rood binnen het stedelijk gebied.

Wat heeft Groningen precies besloten?

De Beleidsregel zorgplicht bij houtstook Groningen is op 10 september 2026 bekendgemaakt. De regeling trad de dag daarna in werking en werkt terug tot 1 september 2026.

De gemeente gebruikt hiervoor de bestaande zorgplicht uit het omgevingsplan. Volgens de beleidsregel is er in ieder geval sprake van gevaar voor de gezondheid of hinder door rook, roet, walm, stof of stank wanneer tijdens code rood van de officiële Stookwijzer hout wordt gestookt.

Bewoners in het stedelijk gebied voldoen volgens de gemeente aan die zorgplicht door tijdens code rood geen hout te stoken. De definitie van houtstook is breed en omvat onder meer een open haard, een gesloten houtkachel, een vrijstaande kachel en ook een pelletkachel of pelletketel.

Wanneer geeft de Stookwijzer code rood?

De officiële Stookwijzer combineert windsnelheid met de luchtkwaliteitsindex voor fijnstof. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving wordt code rood afgegeven wanneer de windkracht 2 Beaufort of lager is, of wanneer de luchtkwaliteitsindex voor PM2,5 een waarde van 7 of hoger aangeeft.

Dat betekent dat code rood niet uitsluitend iets zegt over één individuele kachel. Het advies is vooral gebaseerd op de omstandigheden waarin rook zich kan verspreiden en op de algemene luchtkwaliteit in een postcodegebied. Bij weinig wind kan rook langer tussen woningen blijven hangen.

De actuele kleurcode is te bekijken via de officiële Stookwijzer van Atlas Leefomgeving.

Geldt de regel ook voor moderne hout- en pelletkachels?

Ja. De Groningse beleidsregel maakt tijdens code rood geen onderscheid tussen een oude open haard, een oudere houtkachel, een moderne gesloten houtkachel of een pelletkachel. Juridisch vallen deze toestellen onder dezelfde definitie van particuliere houtstook.

Dat betekent niet dat alle toestellen technisch hetzelfde presteren. Moderne toestellen zijn ontwikkeld onder aanzienlijk strengere emissie- en rendementseisen dan veel oude kachels. Ook goed stookgedrag, droog hout, correcte installatie en onderhoud hebben veel invloed op de werkelijke uitstoot en eventuele overlast. Meer achtergrond hierover staat in ons artikel over de toekomst van de houtkachel en onze uitleg over steeds schonere verbrandingstechnieken.

Onze kanttekening: een tijdelijke beperking bij zeer ongunstige weersomstandigheden is iets anders dan een algemeen verbod op moderne houtverwarming. Een effectief langetermijnbeleid zou naar onze mening niet alleen moeten kijken naar wanneer er wordt gestookt, maar óók naar de kwaliteit van het toestel, correcte installatie en verantwoord gebruik. Juist het vervangen van verouderde installaties door modernere techniek kan helpen om emissies structureel terug te dringen.

Is er een uitzondering als de kachel de enige verwarming is?

De regeling bevat geen automatische algemene vrijstelling, maar de toelichting noemt wel expliciet de situatie waarin een houtkachel de enige verwarmingsmogelijkheid van een woning is. Het college kan op basis van artikel 4:84 van de Algemene wet bestuursrecht van de beleidsregel afwijken wanneer toepassing in een individueel geval onevenredig uitpakt.

Wie volledig afhankelijk is van houtstook voor de verwarming van de woning, moet er dus niet zonder meer vanuit gaan dat de regel niet geldt. De gemeente kan per situatie beoordelen of een afwijking gerechtvaardigd is.

Krijg je direct een boete?

De officiële toelichting beschrijft een stapsgewijze aanpak. Als de gemeente bij toezicht een overtreding constateert, wordt de bewoner eerst aangesproken en gewezen op de verplichting om de overtreding te beëindigen. Bij een verdere bestuursrechtelijke aanpak moet vervolgens duidelijk worden aangegeven welke maatregelen worden verwacht.

Regionale berichtgeving van OOG Groningen van 2 september 2026 meldt bovendien dat de gemeente vanwege beperkte handhavingscapaciteit vooral inzet op voorlichting en communicatie en niet op structurele actieve controles. De regeling moet daarom niet worden gezien als een systeem waarbij tijdens iedere code rood automatisch boetes worden uitgedeeld.

Wat betekent dit voor inwoners van Groningen?

• Controleer vóór het stoken de officiële Stookwijzer.
• Bij code rood geldt binnen het stedelijk gebied de nieuwe beleidsregel: geen particuliere houtstook binnenshuis.
• De regel omvat ook pelletkachels en pelletketels.
• Buiten code rood blijft de algemene zorgplicht gelden: voorkom rook-, geur- en andere overlast.
• Wie de houtkachel als enige verwarmingsbron gebruikt, kan in een bijzondere situatie mogelijk een beroep doen op de afwijkingsmogelijkheid.

Lokale regels verschillen per gemeente

Groningen laat opnieuw zien dat houtstookbeleid in Nederland steeds meer lokaal wordt ingevuld. Sommige gemeenten gebruiken de Stookwijzer uitsluitend als advies, terwijl andere gemeenten een verbod of handhavingsregel koppelen aan code oranje of rood. Daardoor is het belangrijk om niet alleen naar landelijke informatie te kijken, maar ook naar de regels van de eigen gemeente.

Lees ook onze uitleg over de verschillende stookadviezen in Nederland. Stookwijzer.org volgt wijzigingen in gemeentelijk beleid en actualiseert de informatie wanneer nieuwe maatregelen worden ingevoerd.

Veelgestelde vragen

Is er nu een algemeen houtkachelverbod in Groningen?

Nee. De beleidsregel richt zich op particuliere houtstook binnenshuis in het stedelijk gebied tijdens code rood van de Stookwijzer.

Mag een pelletkachel bij code rood in Groningen aan?

De beleidsregel noemt pelletkachels en pelletketels expliciet als houtstook. Daarmee vallen ze binnen de regel voor code rood.

Geldt dit in heel Nederland?

Nee. Gemeenten kunnen hun eigen beleid voeren. Controleer daarom altijd de regels van uw eigen gemeente.

Is code rood hetzelfde als een landelijk stookverbod?

Nee. De Stookwijzer geeft een lokaal advies op basis van wind en luchtkwaliteit. Een gemeente kan ervoor kiezen daar lokaal juridische gevolgen aan te verbinden, zoals Groningen nu heeft gedaan.